Հայոց այբուբենը՝ Մեսրոպ Մաշտոցը և գրերի պարգևը

Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից 405 թվականին հայոց այբուբենի ստեղծումը հայ պատմության մեջ ամենանշանակալի մշակութային նվաճումներից մեկն է: 36 (հետագայում ընդլայնվել է մինչև 39) տառերից բաղկացած այս յուրօրինակ գիրը հատուկ մշակվել է հայերենի հնչյունները ճշգրիտ արտացոլելու համար: Այբուբենից առաջ հայերը օգտագործում էին հունարեն, ասորերեն և պարսկերեն գրեր, որոնք չէին կարողանում ադեկվատ կերպով ներկայացնել հայերենի հնչյունները: Մեսրոպ Մաշտոցը՝ վանական և գիտնական, սրբազան առաքելություն իր վրա առավ ստեղծելու գրային համակարգ, որը թույլ կտար Աստվածաշունչը և այլ կրոնական տեքստերը թարգմանել հայերեն: Այբուբենը հնարավորություն տվեց պահպանել հայոց ինքնությունը օտար տիրապետության դարաշրջաններում: Այն նպաստեց հայ գրականության ոսկե դարի զարգացմանը, ներառյալ Աստվածաշնչի թարգմանությունը (իր ճշգրտության համար հայտնի որպես «Թարգմանչաց թագուհի»), պատմական ժամանակագրությունները և աստվածաբանական աշխատությունները: Այսօր հայոց այբուբենը մնում է գրեթե անփոփոխ 1600 տարի անց: Այն շարունակում է ծառայել որպես հայ ազգային ինքնության և մշակութային դիմացկունության հզոր խորհրդանիշ: