Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը. Միջնադարյան հայկական պետություն

Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը (1198-1375) հայ պատմության ականջալուր գլուխ է ներկայացնում: Բագրատունիների թագավորության անկումից և սելջուկյան արշավանքներից հետո հայ ազնվականները գաղթեցին դեպի հարավ՝ Միջերկրական ծովի ափին գտնվող Կիլիկիայի լեռնային շրջան: Ռուբինյան և Հեթումյան դինաստիաների օրոք Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը դարձավ Արևելյան Միջերկրականի նշանակալի ուժ: Թագավորությունը սերտ կապեր հաստատեց խաչակրաց պետությունների և եվրոպական տերությունների հետ, հանդիսանալով կարևոր դաշնակից խաչակրաց արշավանքների ժամանակ: Սիս մայրաքաղաքը դարձավ հայ մշակույթի կենտրոն, որտեղ ստեղծվեցին հոյակապ մանրանկարչական ձեռագրեր, աստվածաբանական աշխատություններ և ճարտարապետական նվաճումներ: Թագավորությունը յուրացրեց բազմաթիվ արևմտյան ազդեցություններ՝ պահպանելով իր իսկական հայկական ինքնությունը: Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը 1375 թվականին ընկավ մամլուքների ձեռքը, դրանով իսկ վերջ դնելով վերջին անկախ հայկական պետության գոյությանը մինչև 20-րդ դարը: Սակայն դրա ժառանգությունը շարունակվեց Միջերկրական աշխարհով մեկ տարածված հայ համայնքների միջոցով: