Սուրբ Սարգիսի տոն. Հայաստանի ռոմանտիկ Սուրբ Վալենտինի օր

Սուրբ Սարգիսի տոնը, որը նշվում է հունվարի վերջին կամ փետրվարի սկզբին, Հայաստանում համարվում է Վալենտինի օրվա անալոգը: Այս հմայիչ տոնը միահյուսում է կրոնական հիշատակումը սիրային ժողովրդական ավանդույթների հետ, մասնավորապես՝ աղի կարկանդակների հայտնի սովորույթը: ## Ո՞վ էր Սուրբ Սարգիսը Սուրբ Սարգիսը (Սուրբ Սարգիս) IV դարում քրիստոնեություն ընդունած հռոմեական զորահրամանատար էր: Նա ծառայել է հռոմեական բանակում իր որդի Մարտիրոսի հետ, և երկուսն էլ նահատակվել են հավատքից հրաժարվելուց отказавшись: Ավանդության համաձայն՝ Սուրբ Սարգիսը հայտնի էր իր գեղեցկությամբ և արիությամբ՝ այն հատկանիշները, որոնք նրան դարձրեցին սիրո համար հարմար հովանավոր: Հայ առաքելական եկեղեցին նրան հիշատակում է զատիկից 63 օր առաջ: ## Աղի կարկանդակների ավանդույթը Սուրբ Սարգիսի ամենասիրված սովորույթը աղի կարկանդակներն են (աղի կուրաբիա): Ծեսն անցկացվում է հետևյալ կերպ. 1. Սուրբ Սարգիսի տոնի նախօրեին տարեց կանայք (սովորաբար տատիկները) թխում են չափազանց աղի կարկանդակներ 2. Ամուրի երիտասարդները մահճակալ մտնելուց առաջ ուտում են կարկանդակներն առանց ջուր խմելու 3. Ստացված ծարավը նրանց երազներ է ներշնչում 4. Երազում նրանց ջուր բերող անձը կլինի նրանց ապագա ամուսինը Երիտասարդները լուրջ են վերաբերվում այս ավանդույթին և հաջորդ առավոտ ակտիվ քննարկում են իրենց երազները: Ոմանք պնդում են, որ ավանդույթն աշխատում է, մյուսներն ուղղակի վայելում են դրա ռոմանտիկան և առեղծվածը: ## Սիրային այլ սովորույթներ Սուրբ Սարգիսի տոնի լրացուցիչ ավանդույթներից են. **Սնունդ թողնել Սուրբ Սարգիսի ձիու համար**: Որոշ ընտանիքներ գիշերը դրսում սննդի պնակ են թողնում Սուրբ Սարգիսի սպիտակ ձիու համար: Առավոտյան խառնաշփոթված պնակը նշանակում է, որ սուրբը այցելել է և կկատարի ցանկությունները: **Եղանակի գուշակություն**: Սուրբ Սարգիսի օրվա ձյունը սիրահարների համար բարեպատեհ է համարվում՝ երաշխավորելով երջանկություն նախատեսվող ամուսնություն ունեցողներին: **Նվերների փոխանակում**: Զույգերը փոխանակում են փոքր նվերներ, ինչպես արևմտյան Վալենտինի օրվա սովորույթներում: ## Եկեղեցական պահպանում Կրոնական հիշատակումը ներառում է Սուրբ Սարգիսին որպես նահատակ և զինվորական սուրբ պատվող եկեղեցական արարողություններ: Հավատացյալները մոմեր են վառում և աղոթում նրա միջնորդության համար՝ ինչպես անձնական հարցերում, այնպես էլ Հայաստանի պաշտպանության համար: Տոնի երկակի բնույթը՝ կրոնական հիշատակում և սիրային ավանդույթ, արտացոլում է, թե ինչպես է հայկական քրիստոնեությունը կլանել և վերափոխել ժողովրդական սովորույթները: ## Համեմատություն Վալենտինի օրվա հետ Չնայած նման է արևմտյան Վալենտինի օրվան իր սիրային կենտրոնացվածությամբ, Սուրբ Սարգիսի տոնն ունի տարբերակիչ տարրեր. - Այն կապված է կոնկրետ սրբի տոնի հետ - Աղի կարկանդակների ավանդույթը արևմտյան համարժեք չունի - Երազների և ճակատագրի շեշտադրումը տարբերվում է արևմտյան նվերների փոխանակումից - Տարեթիվը փոփոխվում է՝ կախված զատիկից, և ֆիքսված չէ փետրվարի 14-ին Որոշ երիտասարդ հայեր այժմ նշում են և՛ Սուրբ Սարգիսի տոնը (ավանդական), և՛ փետրվարի 14-ը (գլոբալ Վալենտինի օրը): ## Ժամանակակից նշում Ժամանակակից Հայաստանում Սուրբ Սարգիսի տոնը վերածնունդ է ապրել: Հացի խանութները վաճառում են աղի կարկանդակներ, ռեստորանները առաջարկում են հատուկ մենյու, ծաղիկների վաճառքն ավելանում է: Տոնը տալիս է ռոմանտիկան նշելու հստակ հայկական ճանապարհ: Սոցիալական ցանցերը լցվում են երազների և կարկանդակ ուտելու փորձառությունների մասին գրառումներով: Ավանդույթը հարմարվում է ժամանակակից կյանքին՝ պահպանելով իր հիմնական տարրերը: ## Սփյուռքում նշումը Հայ սփյուռքի համայնքները հաճախ նշում են Սուրբ Սարգիսի տոնը՝ տատիկները թխում են ավանդական աղի կարկանդակներ, իսկ երիտասարդները ակտիվ մասնակցում են երազների ավանդույթին: Տոնը սփյուռքի երիտասարդությանը կապում է հայկական մշակույթին՝ ներգրավող, անմոռանալի սովորույթների միջոցով: ## Տոնելու խորհուրդներ Եթե ցանկանում եք փորձել աղի կարկանդակների ավանդույթը. - Ձեռք բերեք ավանդական բաղադրատոմս (կարկանդակները պետք է լինեն շատ աղի) - Մահճակալ մտնելուց առաջ ուտեք մեկ հատ - Ոչինչ մի խմեք - Քնեք՝ մտադրությամբ հիշելու ձեր երազները - Կիսվեք ձեր երազներով հաջորդ առավոտ Անկախ նրանից՝ արդյոք երազում կհանդիպեք ձեր ապագա ամուսնին, թե ոչ, ավանդույթը կապ է ստեղծում հայկական մշակույթի հետ և հաճելի ռոմանտիկ սպասում: